Ο ελληνικός μύθος της Περσεφόνης στη νότια Ιταλία – Citta di Bova..
ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ / ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ : Κείμενο – Bruno Tracio
HIGH LIGHT :
Ελληνική μετάφραση: Ιωάννης Σιδηροκαστρίτης

Στο έσχατο άκρο της οροσειράς των Αππένινων ορέων, στο κέντρο της νότιας πλευράς του Aspromonte, βρίσκεται η Χώρα του Βούα, σκαρφαλωμένη στην άκρη ενός πανοραμικού βουνού ύψους 850 μέτρων. Στο σημείο που το Ιόνιο πέλαγος ενώνει το Aspromonte με την Αίτνα, η Χώρα είναι μια μικρή βιτρίνα γεμάτη ιστορία, μύθους και μνημεία.

Το αξιοσημείωτο αυτού του μεσαιωνικού χωριού της Νότιας Ιταλίας, είναι η διατήρηση των ελληνικών εθίμων και της ελληνικής γλώσσας από την εποχή της αρχαίας Magna Grecia. Το έντυπο που με περηφάνια έδιναν οι εκπρόσωποι της περιοχής στους επισκέπτες της έκθεσης BIT Μιλάνου, ήταν γραμμένο σε άπταιστα ιταλικά, αγγλικά και ελληνικά! Στη Χώρα του Βούα (Μπόβα – Bova), η ελληνική γλώσσα αποτυπώνεται στις επιγραφές των μνημείων της ενώ τα αρχαία ελληνικά παγανιστικά έθιμα συναντούν τη Χριστιανική παράδοση.

Κάθε χρόνο, τη μέρα των Βαϊων, οι κάτοικοι της Χώρας πανηγυρίζουν ένα έθιμο μοναδικό και φαντασμαγορικό, άγνωστο στην υπόλοιπη περιφέρεια του Ρηγίου. Μέσα σε κλίμα ιερής κατάνυξης περιφέρουν σε λιτανεία μέχρι την εκκλησία του Αγίου Λεό – προστάτη του χωριού – αγάλματα από γυναικείες φιγούρες φτιαγμένα από κλαδιά ελιάς.

Οι χωρικοί, πλέκοντας με υπομονή και επιδεξιότητα κλαδιά ελιάς πάνω σε ένα καλάμι, δημιουργούν γυναικείες φιγούρες, τις αποκαλούμενες “pupazze”. Στο τέλος αυτής της διαδικασίας, τα αγάλματα-είδωλα, διαφοροποιημένα ανάλογα με τις διαστάσεις τους σε μητέρες και παιδιά, στολίζονται με φαντασία φορώντας φρέσκα αγριολούλουδα και φρούτα για κοσμήματα.

Το θέαμα της λιτανείας αυτών των ειδώλων, μέσα στους δρόμους της Μπόβας, εξελίσσεται σε μια λαμπρή και ζωηρή παρέλαση σχημάτων και χρωμάτων. Μετά την ευλογία τους, τα είδωλα τοποθετούνται έξω από την εκκλησία όπου οι παρευρισκόμενοι μοιράζονται τα κλαδιά τους διαλύοντάς τα. Μερικοί, τα τοποθετούν πάνω σ’ ένα δένδρο στο κτήμα τους, άλλοι στο δωμάτιό τους μαζί με τα εικονίσματα ή τις φωτογραφίες των αγαπημένων τους.

Τέλος, χρησιμοποιούν τα ευλογημένα φύλλα για να ξορκίσουν το κακό μάτι από το σπίτι και τους ανθρώπους που το κατοικούν. Τοποθετούν πάνω σε μια θράκα τρία σπόρια αλάτι και τέσσερα φυλλαράκια σε σχήμα σταυρού και με τον καπνό τους περιδιαβαίνουν όλους τους χώρους του σπιτιού κάνοντας μια επίκληση στην Αγία Τριάδα, τον Άγιο Πέτρο και τον Άγιο Πασχάλη. Τα ευλογημένα κλαδιά, την επόμενη χρονιά δε θα ριχτούν στα σκουπίδια αλλά διατηρώντας την ιερότητά τους θα καούν στη φωτιά.

Η καταγωγή του εθίμου πιθανότατα προέρχεται από τη λατρεία των προϊστορικών λαών της «Μάνας Γης» στην ελληνική διάλεκτο της Μπόβας. Το έθιμο της Μπόβας είναι ιδιαίτερο γιατί οι γυναικείες φιγούρες, θυμίζουν τον ελληνικό μύθο της Περσεφόνης, κόρης της Δήμητρας, προστάτιδας της γεωργίας.

Ο μύθος διηγείται ότι ο Άδης, κυρίαρχος του Κάτω Κόσμου, απαγάγει την όμορφη κόρη την ώρα που μαζεύει λουλούδια στην εξοχή και την οδηγεί στο βασίλειό του. Αυτό προκάλεσε την εξαφάνιση της βλάστησης και της καρποφορίας ώσπου μετά τα παρακάλια της Δήμητρας στο Δία, αυτός διέταξε πως έξι μήνες το χρόνο η κόρη θα ανέβαινε στον πάνω κόσμο και τότε η γη θα λουλούδιζε και θα κάρπιζε.

Σε όλη την περιοχή της Μεγάλης Ελλάδας στην Ιταλία, τα αρχαία ορφικά μυστήρια είναι ιδιαίτερα διαδεδομένα. Η άμεση σχέση του εθίμου της Μπόβας με την αρχαία Ελλάδα και το Μύθο της Περσεφόνης, ενισχύεται από πολλά στοιχεία.

Η Μπόβα καυχιέται πως έλκει την καταγωγή της από τις αποικίες της Μεγάλης Ελλάδας και η γλώσσα της είναι πλούσια σε δωρισμούς. Στη λογοτεχνία της επιβιώνουν μυθολογικές φιγούρες όπως της νεράϊδας και της Λάμιας. Γεωγραφικά, βρίσκεται κοντά στους Λοκρούς όπου υπήρχε ναός αφιερωμένος στην Περσεφόνη και στους Λοκρέζικους ζωγραφικούς πίνακες που εκτίθενται στο μουσείο του Ρηγίου, συχνά απεικονίζεται ο μύθος της.

Η ελληνική καταγωγή μπορεί να φανεί στην εγκαρδιότητα των κατοίκων και τις νοστιμιές της ντόπιας κουζίνας αλλά κυρίως από το χαιρετισμό τους στην παλαιά ελληνική διάλεκτο:

«Ελάστε με αγάπη, αμέστε με ειρήνη τσαι υγεία..».

www.pass2greece.gr
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
Citta di Bova
ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ : www.comunedibova.it
E-MAIL : info@comunedibova.it