Μεσσηνία – Ένα Κάστρο για κάθε παραμύθι…

Στο χάρτη της Μεσσηνίας που βρίσκονται σημειωμένα τα αξιοθέατα, εντύπωση προκαλούν οι μαύροι πύργοι. Τοποθετημένοι στρατηγικά από προγόνους ή κατακτητές που πιθανότατα υπήρξαν πρωταθλητές στο σκάκι, οι Πύργοι ελέγχουν όλη την ακτογραμμή του νομού. Τα κάστρα της Καλαμάτας, της Κορώνης, της Μεθώνης, της Πύλου υπονοούν ανείπωτες ιστορίες με κοινό χαρακτηριστικό τη δίψα για εξουσία.

Η Καλαμάτα ονομάζεται στην Οδύσσεια Φαραί. Η αρχαία πόλη του βασιλιά Ορτίλοχου, ήταν γνωστή για τη φιλοξενία της και διάσημη για τον ιαματικό της χαρακτήρα. Λίγο το ευεργετικό κλίμα της λίγο οι βασιλείς της Γόργασος και Νικόμαχος – εγγονοί του Ασκληπιού, ανέδειξαν την πόλη σε ισχυρή οικονομική δύναμη. Στην ακρόπολη βρισκόταν το βασιλικό ανάκτορο, πάνω στο οποίο θεμελιώθηκε το βυζαντινό κάστρο.
Τον 6ο αιώνα μ.Χ. οι χριστιανοί που προσπαθούσαν να ξορκίσουν τις αρχαιοελληνικές επιρροές, έχτισαν πάνω στα ερείπια του ανακτόρου, μια εκκλησία προς τιμήν της Παναγίας. Στην τιμώμενη εικόνα Της, δέσποζαν δυο ζεστά (καλά) μαύρα μάτια. Από την Παναγία την Καλομάτα, μετονομάστηκε ολόκληρη η πόλη. Όταν οι Φράγκοι κατέκτησαν την Πελοπόννησο, επιδόθηκαν στο κτίσιμο οχυρωματικών έργων. Η παλιά ακρόπολη εξελίχθηκε σε φρούριο με τείχη πάχους 2,5 μέτρων, προς μεγάλη ικανοποίηση του κατασκευαστή της Γουλιέλμου Βιλεαρδουίνου.

Σε αντίθεση με την Καλαμάτα που παρέμεινε στην εξουσία των Φράγκων για 2 αιώνες, η Κορώνη άλλαζε χέρια πολύ συχνότερα. Το 1206 η μεγάλη ναυτική δύναμη της εποχής, οι Βενετοί, κατέλαβαν το κάστρο της Κορώνης. Σε όλη της την ιστορία, η πόλη υπήρξε κέντρο εμπορικών συναλλαγών και κατά συνέπεια διαρκής στόχος επιθέσεων, εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης.
Οι πύργοι και οι πολεμίστρες, η συνεχής επισκευή του κάστρου μετά από κάθε μάχη, η υπεράσπισή του από τους καλύτερους πολεμιστές, δε στάθηκαν ικανοποιητικά μέτρα για να παραμείνει υπό το καθεστώς ενός τουλάχιστο κατακτητή. Αυτή η διαρκής αβεβαιότητα, γέμιζε με τρόμο τους κατοίκους οι οποίοι άλλοτε εξορίζονταν από την ίδια τους την πόλη, άλλοτε θανατώνονταν στην προσπάθειά τους να αγωνιστούν ή να συνθηκολογήσουν.
Το κάστρο της Κορώνης ήταν ένα από τα ομορφότερα Βενετσιάνικα της εποχής του. Δυστυχώς όμως, οι επιδρομές άφησαν ανεξίτηλα σημάδια καταστροφής. Εκεί που λείπουν οι πέτρες, περιπλανιούνται τα φαντάσματα των θρύλων που διηγούνται το προσωπικό τους δράμα.

Στην απέναντι όχθη, η ίδια μοίρα για τους ίδιους λόγους περίμενε την πολιτεία της Μεθώνης. Οι Γερμανοί με μια βόμβα που έριξαν στο κάστρο κατά το 2ο Παγκόσμιο πόλεμο, έγιναν άθελά τους αρχαιολόγοι. Ανακάλυψαν μέρος της οχύρωσης της αρχαίας Μοθώνης πάνω στα ερείπια της οποίας βασίστηκε η μετέπειτα κατασκευή. Το μεγάλο λιμάνι, ήταν ο κύριος σταθμός μεταξύ Σταυροφόρων και Ιερουσαλήμ, γέφυρα ανεφοδιασμού των εμπόρων από τη δύση προς την ανατολή.
300 χρόνια κράτησαν οι Βενετοί τη Μεθώνη. Στα χέρια τους η πόλη έζησε τη μεγαλύτερη αίγλη της. Το 1.500 ο Τούρκος Σουλτάνος Βαγιαζήτ Β’ πολιόρκησε εντατικά την πόλη. Την κατέλαβε εκμεταλλευόμενος μια και μοναδική ευκαιρία απροσεξίας των κατοίκων. Ο απολογισμός της ήττας περιλάμβανε λεηλασίες και μαζικές αποστολές στα σκλαβοπάζαρα. Ο συμπαγής οκταγωνικός πύργος που κτίστηκε από το σουλτάνο στο Μπούρτζι, χρησιμοποιήθηκε ως φυλακή θανατοποινιτών και στέναξε από έργα αιμοσταγών δεσμοφυλάκων.

Το 1573 οι Τούρκοι κατασκεύασαν στην Πύλο το Νιόκαστρο, για να ελέγχουν τη νότια πλευρά του κόλπου Ναβαρίνου. Η βόρεια πλευρά λόγω προσχώσεων δεν αποτελούσε πλέον κίνδυνο οπότε το παλιό κάστρο (Παλιόκαστρο) εγκαταλείφθηκε. Με την άνεση των ιδιοκτητών, οι Τούρκοι εγκαταστάθηκαν εντός των τειχών ενώ οι ντόπιοι έμεναν έξω από το κάστρο.
Μετά τη ναυμαχία του Ναυαρίνου το 1827, η περιοχή περιήλθε στα χέρια των Γάλλων οι οποίοι την παραχώρησαν στους Έλληνες. Έργο των Γάλλων ήταν και ο σχεδιασμός μιας καινούργιας πόλης, της Πύλου.
Το Νιόκαστρο σώζεται ως τις μέρες μας σε πολύ καλή κατάσταση. Το 1982 το παρέλαβε η Εφορία Εναλίων Αρχαιοτήτων. Λειτουργεί ως Κέντρο Υποβρύχιων Αρχαιολογικών Ερευνών που οργανώνει συνέδρια, διαλέξεις, εκδηλώσεις.

Εκτός από τα μεγαλειώδη κάστρα, οι κατά πολύ μικρότεροι ιδιωτικοί πύργοι της μεσσηνιακής Μάνης ακολουθούν τις βασικές αρχές αμυντικής κατασκευής. Η προστασία της οικογένειας, η επίδειξη της κοινωνικής θέσης αλλά και η λειτουργικότητα στην καθημερινή ζωή ήταν οι μέριμνες του αρχιτέκτονα. Η σκληρότητα των πέτρινων κτιρίων έρχεται σε απόλυτη αντίθεση με τη γλυκύτητα του μεσσηνιακού εύφορου κάμπου.
Τα κάστρα της Μεσσηνίας είναι αναπόσπαστο κομμάτι της αρχαίας και της σύγχρονης ιστορίας της. Τους θρύλους που τα ακολουθούν, μπορεί να τους διηγηθεί μια αυθεντική πυργοδέσποινα…

Κείμενο:
Σοφία Μπουρνατζή
Πληροφορίες:
http://www.messinia-guide.gr
Κάστρα της Πελοποννήσου
Περιοδικό: ΓΕΩ Ελευθεροτυπίας

www.pass2greece.gr

Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...