Εφευρέσεις στην αρχαία Ελλάδα – Η μεγαλύτερη πρόκληση για τους Mythbusters..

 
Οι ευφάνταστοι πρόγονοί μας, γνωστοί ήδη για τις φιλοσοφικές τους αναζητήσεις που έθεσαν παγκοσμίως τις βάσεις της σύγχρονης αντίληψης, διακρίθηκαν εξίσου για τις εφευρέσεις τους. Βασιζόμενοι σε αρχές τις οποίες οι ίδιοι ανακάλυπταν, στήριξαν εμπράκτως τις υποθέσεις τους με πολύπλοκες για την εποχή κατασκευές. Οι τομείς των επιστημών και της τεχνολογίας κατά την αρχαιότητα στην Ελλάδα, έχουν να επιδείξουν πρωτοποριακά μοντέλα.

Μηχανισμός Αντικυθήρων ή το πρώτο G.P.S του κόσμου
Ο «Μηχανισμός των Αντικυθήρων», κατασκευάστηκε περίπου το 80 π.Χ. και αποτελείται από 3 τμήματα που τα απαρτίζουν μπρούτζινες πλάκες και γρανάζια. Το 1900, οι σφουγγαράδες του νησιού ανακάλυψαν στο ναυάγιο ενός πλοίου το περίεργο αντικείμενο, που φυλάσσεται από τότε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Ελλάδας.
Το περίεργο αντικείμενο φέρει 32 οδοντωτούς τροχούς οι οποίοι περιστρέφονται γύρω από 10 άξονες. Η λειτουργία του μηχανισμού κατέληγε σε τουλάχιστον 5 καντράν, με έναν ή περισσότερους δείκτες για το καθένα. Πάνω στους τροχούς υπάρχουν χαραγμένες διάφορες επιγραφές με αστρονομικούς και μηχανικούς όρους που έχουν χαρακτηριστεί από τους ειδικούς ως ένα είδος "εγχειριδίου χρήσης" του οργάνου.
Οι έρευνες Ελληνικών και Βρετανικών Πανεπιστημίων μέχρι στιγμής συγκλίνουν στο εξής συμπέρασμα: ο αστρολάβος των Αντικυθήρων χρησιμοποιούνταν για να υπολογισθούν οι κινήσεις των πλανητών, που ήταν γνωστοί στους αρχαίους Έλληνες (η Σελήνη, ο Ερμής, η Αφροδίτη, ο Άρης, ο Δίας και ο Κρόνος). Τον αστρολάβο τον χρησιμοποιούσαν στα πλοία στα οποία τον τοποθετούσαν στην γέφυρα. Ο καπετάνιος καθημερινά, με την ανατολή του ηλίου, γυρνούσε το μικρό χερούλι που βρισκόταν στα πλάγια του μηχανήματος και μετακινούσε τον δείκτη του ηλίου να δείχνει την επόμενη ημέρα. Δηλαδή ο αστρολάβος ήταν μια μηχανή που μετρούσε τον χρόνο και έκανε αστρονομικούς υπολογισμούς, εξ ου και ο όρος: υπολογιστής των Αντικυθήρων. Ο εφευρέτης του ήταν ο Νικίας από την Ρόδο (2ος – 1ος αιώνας π.Χ.) Δεν αποκρυπτογραφήθηκαν ακόμη πλήρως οι επιγραφές ούτε δόθηκε επίσημο πόρισμα για την ακριβή χρήση του μηχανισμού, αλλά όπως όλα δείχνουν πρόκειται για τον πρόδρομο του G.P.S. (Global Positioning System), ενός εργαλείου εντοπισμού θέσης.

Η κλεψύδρα του Αρχιμήδη και τα πρότυπα ωρολόγια
Πρώτο όργανο μέτρησης του χρόνου ήταν η κλεψύδρα. Η κλεψύδρα αναφέρεται πρώτα από τον Εμπεδοκλή και τον Αναξαγόρα. Είναι ένα δοχείο με λεπτό ψηλό λαιμό και τρύπες στον πυθμένα. Κρατώντας κανείς κλειστό το πάνω στόμιο με τον αντίχειρα και βυθίζοντας το δοχείο στο νερό θα μπορούσε να συγκρατήσει μια ποσότητα νερού χωρίς να γίνει αντιληπτός, θα μπορούσε δηλαδή να «κλέψει ύδωρ». Ο έλεγχος της ροής του νερού γινόταν με τον αντίχειρα.
Γρήγορα η κλεψύδρα έγινε το βασικό όργανο μέτρησης του χρόνου. Αρχικά για οικιακή χρήση. Στη συνέχεια για δημόσια χρήση στα δικαστήρια ή την εκκλησία του δήμου, για τη μέτρηση του χρόνου των αγορεύσεων σύμφωνα με περιγραφές του Αριστοτέλη. Χρησιμοποιήθηκε για τον έλεγχο του χρόνου ποτίσματος των αγροτικών εκτάσεων και για τη μέτρηση του χρόνου βάρδιας των στρατιωτικών φυλάκων. Το σύστημα έπρεπε να βελτιωθεί καθώς παρουσίαζε δύο προβλήματα: Πρώτον έπρεπε να υπάρχει πάντα ένας δούλος για να φράζει το στόμιο και δεύτερον η ροή του νερού δεν ήταν σταθερή, αλλά εξαρτιόταν από τη στάθμη του νερού που υπήρχε μέσα στην κλεψύδρα. Έτσι, ανέλαβε δράση ο Αρχιμήδης εισάγοντας ως όργανο ελέγχου της ροής το υδραυλικό σιφώνι. Με το κλειστό κύκλωμα ελέγχου ροής ανακαλύφθηκε το υδραυλικό ρολόι.
Ο Πλάτωνας, προχώρησε ακόμη ένα βήμα ολοκληρώνοντας τη δημιουργία νυχτερινού ωρολογίου που λειτουργούσε ως ξυπνητήρι! Από μια κλεψύδρα Α, το νερό περνούσε μέσα από ένα σιφώνι για να φτάσει στο δοχείο Β. Όταν το σιφώνι γέμιζε σε προκαθορισμένο χρόνο π.χ. 8 ώρες, τότε ο εγκλωβισμένος στο δοχείο αέρας συμπιεζόταν και διέφευγε από μια σωληνοειδή σφυρίχτρα που παρήγαγε οξύ ήχο.

Η «ύδραυλις» του Κτησίβιου πριν το πιάνο
Ο Κτησίβιος ήταν Έλληνας μηχανικός από την Αλεξάνδρεια και έζησε τον 3ο π.Χ. αιώνα. Αν δεν υπήρχε ο Κτησίβιος, ο κόσμος της μουσικής δε θα υπήρχε έτσι όπως τον γνωρίζουμε. Εφεύρε την «ύδραυλι», το πρώτο μουσικό όργανο με πλήκτρα, το πρώτο πολυφωνικό όργανο στην ιστορία.
Το όργανο λειτουργούσε με πίεση που του παρείχαν αντλία αέρα και υδραυλικός μηχανισμός και οδηγούσε κατ' επιλογή των πλήκτρων ισάριθμους μεταλλικούς αυλούς. Ένας έξυπνα σχεδιασμένος και κατασκευασμένος μηχανισμός επέτρεπε σε μία αεραντλία να αποθηκεύει τον συμπιεσμένο αέρα σε μια δεξαμενή και με την βοήθεια υδραυλικού συστήματος να τον στέλνει με διαρκώς σταθερή πίεση για την λειτουργία του οργάνου. Έτσι κάθε πλήκτρο μπορούσε πάντα να στέλνει σε κάθε αυλό σταθερή πίεση αέρα, όπως δηλαδή λειτουργεί σήμερα το εκκλησιαστικό όργανο.

Η έννοια του «αυτόματου» στις μηχανές του Ήρωνος
Για πρώτη φορά ο Όμηρος εισάγει τη λέξη αυτόματο στην Ιλιάδα, υπονοώντας ένα σύστημα που δε θα κινούνταν με ανθρώπινη ενέργεια αλλά θα διέθετε μηχανισμό ο οποίος θα ωθούσε το αντικείμενο να μετακινηθεί. Μίλησε για πλοία με τεχνητή νοημοσύνη, για αυτοκινούμενους τρίποδες με ρόδες που θα μετέφεραν τους Θεούς, για μεταλλικά ομοιώματα γυναικών που θα υπηρετούσαν τον Ήφαιστο. Και αν δεν υπήρχαν μαρτυρίες που να αποδεικνύουν ότι δημιουργήθηκαν αυτόματες κατασκευές, ο Όμηρος θα ήταν άλλος ένας φαντασιόπληκτος συγγραφέας ή ένας προφήτης που προέβλεψε τα αυτοκίνητα, τα κότερα και τα ρομπότ!
Την ιδιότητα της διαστολής του θερμαινόμενου αέρα αξιοποιεί ο Ηρών για να κατασκευάσει πύλες ναού που ανοίγουν και κλείνουν αυτόματα. Όταν ανάψει η φωτιά στο Βωμό, διαστέλλεται ο θερμαινόμενος αέρας στο δοχείο κάτω από το βωμό, πιέζει το νερό που βρίσκεται σε ένα στεγανό και σταθερό δοχείο πιο κάτω και το μεταφέρει σε ένα κινητό δοχείο, συνδεμένο μέσω τροχαλιών και αντίβαρων με τις πύλες του ναού. Ο μηχανισμός αυτός εφαρμόστηκε πιθανόν στο μεγάλο ναό της Εφέσιας Αρτέμιδος.
Με την ίδια φιλοσοφία ο Ηρών εισήγαγε την «αυτοματοποιητική του» στο θέατρο για να ανάβει μόνη της η φωτιά στο βωμό ή να αναβλύζει μυστηριωδώς γάλα από την κούπα του πρωταγωνιστή. Η πιο διάσημη εφεύρεσή του είναι η αιολόσφαιρα ή ατμοστρόβιλος, η πρώτη ατμομηχανή στην ιστορία.

Τα όπλα άμυνας του Αρχιμήδη
Είναι γνωστό σε όλους πλέον ότι ο Αρχιμήδης υπήρξε ένας από τούς μεγαλύτερους μαθηματικούς της αρχαιότητας, τίτλο που διατηρεί έως και σήμερα. Έρευνα έχει φέρει στο φως μια πληθώρα κατασκευών που προκαλούν το θαυμασμό, όπως η ουράνια σφαίρα, η διόπτρα αστρονομικών μετρήσεων, το δρομόμετρο, το υδραυλικό ρολόι, οι καταπέλτες, ο ατέρμων κοχλίας, οι ανυψωτικές μηχανές, το ατμοτηλεβόλο και τέλος, το περιφημότερο από όλα, τα εμπρηστικά κάτοπτρα.
Το 212 π.Χ. κατά τη διάρκεια της πολιορκίας των Συρακουσών από τους Ρωμαίους, ο Αρχιμήδης έκανε πράξη τη θεωρία του σχετικά με την συλλογή των ηλιακών ακτίνων σε κοίλα κάτοπτρα και τη οδήγησή τους προς ένα στόχο. Με τους καθρέφτες, πυρπολούσε τα πλοία των Ρωμαίων, εξ ου και η ορολογία τους «εμπρηστικά κάτοπτρα».
Παράλληλα, χρησιμοποίησε ως αμυντικό όπλο το ατμοτηλεβόλο ή ατμοπυροβόλο, έναν χάλκινο κύλινδρο με ξύλινη κάνη, στον οποίο τοποθετείται μια σφαίρα και χύνεται μικρή ποσότητα νερού και στη συνέχεια το στόμιο κλείνει. Μόλις ζεσταθεί ο σωλήνας και το νερό εξατμιστεί, τότε ελευθερώνεται το στόμιο και ο ατμός σπρώχνει με δύναμη τη σφαίρα.

 Ο «δίσκος της Φαιστού» που αποκρυπτογραφήθηκε πρόσφατα και χρονολογείται από το 2.700 π.Χ., είναι το πρώτο δείγμα τυπογράφησης παγκοσμίως. Πρόκειται για σφραγίδα από πηλό που κατασκευάστηκε με σκοπό την απομνημόνευση πληροφοριών.
 Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανακάλυψε το 7ο π.Χ. αιώνα ότι αν έτριβε το κεχριμπάρι (ή ήλεκτρο) με μάλλινο ύφασμα, το υλικό αποκτούσε την ιδιότητα να έλκει αντικείμενα. Ο ηλεκτρισμός ήταν γνωστός στους αρχαίους Έλληνες και από τα χτυπήματα του ψαριού μαρμαιρούσα (μουδιάστρα) που προκαλούσαν ηλεκτρικές εκκενώσεις.
 Ο Αρχύτας κατασκεύασε ένα ξύλινο περιστέρι που μπορούσε με τη βοήθεια τροχαλίας και ενός μπαλονιού φτιαγμένο από την κύστη ενός γουρουνιού, να πετάξει. Άνοιξε ο δρόμος για τις αυτοπροωθούμενες ιπτάμενες μηχανές.
 Όταν η Τροία έπεσε στα χέρια των Ελλήνων, η υπόλοιπη Ελλάδα το έμαθε σε μια μόνο μέρα με το σύστημα μηνυμάτων με φωτιά, τις Φρυκτωρίες. Αργότερα, δημιουργήθηκε ο πρώτος κώδικας με οπτικά σήματα.

Οι αρχαίοι Έλληνες εφευρέτες με τις πρωτόγνωρες ιδέες, οι επιστήμονες με τις ανατρεπτικές αντιλήψεις, οι τεχνίτες που πειραματίζονταν διαρκώς, κατάφεραν να οργανώσουν έναν κόσμο γεμάτο νεωτερισμούς. Εφευρέσεις που δε χρειάζεται να περάσουν από τα τεστ των mythbusters για να διαπιστωθεί αν υπήρξαν στ’ αλήθεια, αρκεί που εξελίχθηκαν σε όλα όσα γνωρίζουμε σήμερα. Δεν πρέπει από κάπου να ξεκίνησαν αυτές οι ιδέες?..

Επιμέλεια κειμένου: Σοφία Μπουρνατζή

ΠΗΓΕΣ – ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:
http://tech.pathfinder.gr/xpaths/anc-ciliz/194598.html
http://www.pireasweb.gr/history/science_gr.htm
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_11/02/2007_215617
http://www.e-telescope.gr/el/history-and-archaeology/132-ancient-technology
http://www.alfavita.gr/epistimonikaartra/ep8814a.php
http://www.typologos.gr/?p=701
http://www.sdtv.gr/smf/archive.php?topic=9965.0http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=643978&lngDtrID=253
http://www.neo.gr/website/ergasiamathiti/99.htm
http://www.mythologia.8m.com/ptisi.html

www.pass2greece.gr



Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...