Παλάτια στην Ελλάδα – Η Αυτού Μεγαλειότης της αρχιτεκτονικής

 
Τα ανάκτορα των βασιλικών οικογενειών δε λείπουν από καμιά χώρα που σέβεται τον εαυτό της. Είναι τραγική ειρωνεία ότι παρότι όλα σχεδόν τα κράτη αποποιήθηκαν – πολλές φορές με δραματικό τρόπο – τη μοναρχία, τα σημαντικότερα τουριστικά αξιοθέατα που επιδεικνύουν είναι οι βασιλικές κατοικίες... Ίσως να υπενθυμίζουν στους επισκέπτες τους ότι κάποιοι, κάποτε ζούσαν σε μέρη που όλοι εμείς οι μέσοι κοινοί θνητοί μόνο να φανταστούμε μπορούμε. Ίσως πάλι να προβάλλουν το ότι το γαλάζιο αίμα μπορεί με λίγη καλή θέληση να συνυπάρξει με το κόκκινο (π.χ. Ισπανία). Γεγονός είναι ότι από καταβολής κόσμου τα παλάτια ήταν αριστουργήματα που χάρισαν στους αρχιτέκτονές τους την αθανασία.
Τα ανάκτορα της αρχαίας Ελλάδας συνόδεψαν την αίγλη και την υστεροφημία των κατόχων τους.
Κανείς δεν μπορεί να φανταστεί το Νέστορα χωρίς το ανάκτορο της Πύλου ή το Φίλιππο χωρίς το παλάτι των Αιγών. Περιδιαβαίνοντας στα ερείπια των εντυπωσιακών διαδρόμων, δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πόσο δέος προκαλούσαν στους υπηκόους οι πολύχρωμες τοιχογραφίες και τα ψηφιδωτά πατώματα.
Οι αψίδες και οι κίονες που ενώνουν δαιδαλώδεις κατασκευές δημιουργώντας το διάσημο λαβύρινθο της Κνωσσού, δεν ήταν τίποτα παραπάνω από ένα πλήρες κτιριακό συγκρότημα 20.000 τ.μ. απόλυτα προσαρμοσμένο ακόμη και στις σύγχρονες ανάγκες. Το 1.700 π.Χ. ο Μίνωας έκτισε ένα οικολογικό παλάτι με τέλεια συστήματα φυσικού εξαερισμού, ύδρευσης και αποχέτευσης.

Οι Βυζαντινοί χρόνοι δεν έχουν να επιδείξουν πολυτελή παλάτια στην Ελλάδα, εκτός από το ανάκτορο της καστροπολιτείας Μιστρά. Η θρησκευτική κυριαρχία εκείνης της περιόδου επέτρεπε τις μεγαλόπνοες κατασκευές μόνο αν ήταν αφιερωμένες στο Θεό και όχι σε οποιονδήποτε άνθρωπο, αυτοκράτορα ή μη. Άλλωστε ο Ιουστινιανός δεν έγινε γνωστός για το ανάκτορό του αλλά για το κτίσιμο της Αγιά-Σοφιάς στην Κωνσταντινούπολη.

Η κατάκτηση της Πόλης από τους Οθωμανούς, στέρησε από τον Ελλαδικό χώρο τα μεγαλοπρεπή κτίρια για περίπου 400 χρόνια. Εξαίρεση αποτελεί το Παλάτι των Μεγάλων Μαγίστρων, στο ψηλότερο σημείο του Κάστρου της Ρόδου. Κατά το θρύλο, το «Καστέλο» βρίσκεται πάνω από το ιερό του Θεού Ήλιου όπου οι Βυζαντινοί έκτισαν την Ακρόπολη του κάστρου.
Το 1309 οι Ιωαννίτες Ιππότες που εκδιώχθηκαν από την Ιερουσαλήμ, εγκαταστάθηκαν στη Ρόδο αναλαμβάνοντας τη διοίκηση και την προστασία του νησιού από τις πειρατικές επιδρομές. Περιτείχισαν την παλιά πόλη και έκτισαν ένα παραμυθένιο παλάτι για το Μέγα Μάγιστρο (τίτλος των ηγετών του Τάγματος), διαστάσεων 80Χ75 μέτρων, με τετράγωνη εσωτερική αυλή 50Χ40 μέτρα και δύο ημικυκλικούς πύργους με το θυρεό σκαλισμένο στην ενδιάμεση πρόσοψη.
Το 1865 η ανατίναξη μιας πυριτιδαποθήκης κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος του παλατιού. Το 1912 οι Ιταλοί κατακτητές ανακατασκεύασαν το κάστρο ως θερινό ανάκτορο του βασιλιά τους Βιτόριο Εμανουέλε Γ’. Μωσαϊκά πατώματα, ρωμαϊκά αγάλματα, αρχαιοελληνικά γλυπτά, προτομές της αναγέννησης, στολίδια φερμένα από όλη την Ευρώπη διακόσμησαν το υπέροχο κτίσμα. 151 αψίδες διηγούνται σε πέτρα την ιστορία των Ιπποτών.
Σήμερα, το Παλάτι και η μεσαιωνική πόλη διατηρούνται αυτούσια υπό την προστασία της UNESCO και περιλαμβάνονται στον κατάλογο με τα μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Οι αίθουσές του φιλοξενούν έργα τέχνης και πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Τα πιο εντυπωσιακά κτίρια που έχει να επιδείξει η νεότερη Ελλάδα φέρουν την υπογραφή ενός μεγάλου αρχιτέκτονα: του Ερνέστου Τσίλερ (1837 – 1923). Σάξωνας στην καταγωγή αλλά λάτρης της αρχαίας κλασικής αρχιτεκτονικής, πήρε την ελληνική υπηκοότητα και «σφράγισε» πάνω από 600 κτίρια σε όλη την Ελλάδα. Όλα τα ανάκτορα, πολλά κυβερνητικά μέγαρα, ακόμη και ναοί είναι έργα τέχνης του Τσίλερ.
Το 1889, το Γαστούρι – ένα ειδυλλιακό αλλά ταπεινό χωριό της Κέρκυρας, επιλέχθηκε από τη Βασίλισσα Ελισάβετ της Αυστρίας (Σίσσυ) για να φιλοξενήσει τα θερινά της ανάκτορα. Η θλιμμένη πριγκίπισσα που μόλις είχε χάσει το γιο της, θέλησε να απομονωθεί σε μια διόλου ευκαταφρόνητη εξοχική κατοικία.
Το παλάτι κτίστηκε με τα πρότυπα της αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής, οπότε φορτώθηκε με χρυσοστόλιστες σκάλες, μαρμάρινες διακοσμήσεις, τεράστιες τοιχογραφίες και πολλά αγάλματα. Ανάμεσα στους κήπους, δεσπόζει το άγαλμα του Αχιλλέα την ώρα που δέχεται το βέλος στη φτέρνα. Θερμή θαυμάστρια του μυθικού ήρωα, η βασίλισσα Σίσσυ έφτασε να ονομάσει ,b>το ανάκτορό της Αχίλλειο προς τιμήν του. Πρόλαβε να το χαρεί μέχρι το 1898 που δολοφονήθηκε στη Γενεύη.
Στη συνέχεια περιήλθε στην ιδιοκτησία του Κάιζερ της Αυστρίας Γουλιέλμου Β΄, ο οποίος ανέθεσε την ανακαίνισή του στον Τσίλερ. Λεηλατήθηκε κατά τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο, χρησιμοποιήθηκε ως στρατηγείο και νοσοκομείο κατά τον 2ο, ως καζίνο μέχρι το 1992. Έκτοτε, είναι ένα από τα ωραιότερα μουσεία της Κέρκυρας.

Μετά την Ελληνική Επανάσταση, προέκυψε η ανάγκη επιλογής ενός κυβερνήτη. Εφόσον όλες οι Ευρωπαϊκές χώρες και ιδιαίτερα οι δυνάμεις που βοήθησαν στον αγώνα είχαν πολίτευμα τη βασιλεία, έπρεπε να επιλέξουν από κοινού έναν βασιλιά κατά προτίμηση από ουδέτερη χώρα. Το 1832, ο Όθων-Φρειδερίκος-Λουδοβίκος της Βαυαρίας, ορκίστηκε πρώτος «Βασιλιάς της Ελλάδας». Σύζυγός του έγινε η Δούκισσα Αμαλία της Γερμανίας.
Με τη μεταφορά της ελληνικής πρωτεύουσας από το Ναύπλιο στην Αθήνα, το βασιλικό ζεύγος ξεκίνησε το 1836 το κτίσιμο των Παλαιών Ανακτόρων της Αθήνας, στον αυχένα που σχημάτιζαν οι λόφοι Λυκαβηττού και Ακρόπολης. Ο σχεδιασμός του ανατέθηκε στο Βαυαρό αρχιτέκτονα Friedrich von Gaertner, ο οποίος είχε να επιδείξει σημαντικές κατασκευές όπως το Μουσείο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης. Το κτίριο ήταν ένα ορθογώνιο νεοκλασικό, με κίονες δεξιά και αριστερά της πρόσοψης. Εσωτερικά, επενδύθηκε με ξύλο και μάρμαρο και τη διακόσμηση των αιθουσών αποτελούσαν κυρίως τοιχογραφίες. Δύο καταστροφικές πυρκαγιές (1884 και 1909) αποτέφρωσαν μεγάλο μέρος των έργων τέχνης. Ο Α’ πόλεμος σταμάτησε τα έργα αποκατάστασης, ενώ η μικρασιατική καταστροφή το κατέστησε άσυλο ορφανών και τραυματισμένων.
Το 1928 κτίστηκε μπροστά στα ανάκτορα το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη και αποφασίστηκε η στέγαση σ’ αυτό της Βουλής των Ελλήνων. Στη σημερινή βουλή, η παλιά αίγλη των ανακτόρων επικεντρώνεται στις τοιχογραφίες της Αίθουσας Ελευθερίου Βενιζέλου (πρώην Αίθουσα Τροπαίων), όπου παρουσιάζονται εικόνες της Ελληνικής Επανάστασης.

Ο Όθων και η Αμαλία δεν έκαναν παιδιά. Ένας νέος βασιλιάς έπρεπε να αναλάβει και να δημιουργήσει τη δυναστεία του. Ο Γεώργιος Α’ του Οίκου Γλύξμπουργκ της Δανίας ενθρονίστηκε το 1863 και παρέμεινε «Βασιλιάς των Ελλήνων» μέχρι το δολοφονία του στη Θεσσαλονίκη το 1913. Παντρεύτηκε τη Δούκισσα Όλγα Κωνσταντίνοβνα της Ρωσίας, απόγονο της Βυζαντινής Αυτοκράτειρας Ευφροσύνης (της δυναστείας Αγγέλων) και απέκτησαν 8 παιδιά.
15 χιλιόμετρα βόρεια της Αθήνας βρισκόταν η αρχαία Δεκέλεια, σημαντικός εμπορικός σταθμός των Αθηναίων και μετέπειτα φρούριο των Σπαρτιατών. Το 1872 ο Γεώργιος Α’, αγόρασε από τον Σκαρλάτο Σούτζο την έκταση που ήδη είχε μετονομαστεί σε Τατόι από τους Τατόηδες, Αρβανίτες προκατόχους μέρους του κτήματος.
Το όραμα του βασιλιά δεν ήταν να κατασκευάσει το ωραιότερο παλάτι – προς μεγάλη απογοήτευση του Τσίλερ, αλλά τους ωραιότερους κήπους της Αττικής. Δημιούργησε ένα υπέροχο δάσος στους πρόποδες της Πάρνηθας, έσπειρε στους κήπους φυτά από όλη τη Μεσόγειο, εισήγαγε ελάφια από την Ουγγαρία και τέλος, έκτισε μια διώροφη κατοικία και βοηθητικά κτίσματα στο χώρο του κτήματος.
Παρ’ όλη την ομορφιά του, το Τατόι μόνο κτήμα αναψυχής δεν ήταν. Απετέλεσε φόντο για ασθένειες και πολιτικές διαβουλεύσεις. Μήλο της έριδος κάθε κυβέρνησης. Χώρο φιλοξενίας όλων των βασιλικών οίκων της Ευρώπης. Θυσία στο βωμό της πυρκαγιάς του 1916 αλλά και στόχο εμπρησμού το 1946. Στο Τατόι ορκίστηκαν οι κυβερνήσεις Ελ. Βενιζέλου (1915), Δημητρίου Ράλλη (1920, Γεωργίου Παπανδρέου (1964). Στο οικογενειακό κοιμητήριο στο λόφο του Παλαιόκαστρου, αναπαύονται δεκαπέντε μέλη της βασιλικής οικογένειας, συμπεριλαμβανομένου του ζεύγους.
Το Τατόι μετά από πολύχρονες διεκδικήσεις περιήλθε στην κυριότητα του Ελληνικού κράτους το 2003 και κηρύχθηκε διατηρητέο από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων. Μετά την αναστήλωσή του θα λειτουργεί ως επισκέψιμο μουσείο.

Τα θερινά ανάκτορα του Γεωργίου και της Όλγας ήταν στην Κέρκυρα. Το Mon Repos όπως ονομάστηκε το παλάτι, βρίσκεται στην τοποθεσία Παλαιόπολη. Στην έκτασή του περιέχονται σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα κυρίως ναών.
Αρχική ιδιοκτήτρια του κτήματος ήταν η Νίνα Παλατιανού της οποίας ο σύζυγος Άγγλος αρμοστής Frederick Adam έκτισε την αποικιακού ρυθμού κατοικία. Το 1864 μετά την Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα, το Mon Repos παραχωρήθηκε στο βασιλιά. Εκεί γεννήθηκε ο σύζυγος της βασίλισσας της Αγγλίας Ελισάβετ Β’, Φίλιππος.

Ο πρωτότοκος γιος του Γεωργίου ήταν ο Κωνσταντίνος Α’, ο Διάδοχος όπως αποκαλούνταν εφόσον ανέλαβε ενεργό πολιτικό ρόλο πριν το θάνατο του πατέρα του και τη δική του ενθρόνιση. Μετά το γάμο του με την πριγκήπισσα Σοφία της Πρωσίας, το κράτος του δώρισε το χώρο που καταλάμβανε ο λαχανόκηπος των Παλαιών Ανακτόρων - της σημερινής Βουλής – για να κτίσει το δικό του παλάτι.
Το «Ανάκτορο του Διαδόχου» ήταν απλό και λιτό ώστε να ταιριάζει με τις γειτονικές επαύλεις της εποχής. Ο Ερνέστος Τσίλερ μεγαλούργησε για άλλη μια φορά, διακοσμώντας το τριώροφο κτίριο με παραστάσεις της ελληνικής μυθολογίας και τα αρχικά του πριγκηπικού ζεύγους Κ.Σ. Το 1897 το κτίσμα αποπερατώθηκε και ο περιβάλλων χώρος των 25 στρεμμάτων διαμορφώθηκε σε ένα προσεγμένο σύμπλεγμα κήπων.
Με την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας στην Ελλάδα το 1974 κατόπιν δημοψηφίσματος, το ανάκτορο περιήλθε στο Ελληνικό δημόσιο που το κατέστησε Προεδρικό Μέγαρο και κατοικία του εκάστοτε Προέδρου της Δημοκρατίας. Στη μεγάλη δεξίωση για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 24 Ιουλίου, το Προεδρικό Μέγαρο φιλοξενεί εκπροσώπους των Μ.Μ.Ε, της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας.

Η τοποθεσία που κτίστηκε το τελευταίο παλάτι, είναι το Καραμπουρνάκι στη Θεσσαλονίκη. Πριν τη Νέα Κρήνη, με θέα όλη την πόλη και τον κόλπο του Θερμαϊκού, το Κυβερνείο κατασκευάστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1950 για να φιλοξενεί τη βασιλική οικογένεια όταν επισκεπτόταν τη συμπρωτεύουσα. Τα τελευταία χρόνια, το επονομαζόμενο «Παλατάκι» ανοίγει τις πόρτες του στο κοινό όταν οργανώνονται εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Πλήθος κτιρίων μπορεί να είναι ωραιότερα, μεγαλύτερα ή καλύτερα συντηρημένα. Κανένα άλλο όμως δεν έχει την αίγλη των παραπάνω, εξαιτίας της ενδιαφέρουσας ιστορίας που τα χαρακτηρίζει. Τα παραμύθια με τους βασιλιάδες και τις πριγκίπισσες δεν μπορούν να αναβιώσουν πουθενά αλλού εκτός από το φυσικό τους χώρο: το παλάτι τους…

Κείμενο:
Σοφία Μπουρνατζή
Πληροφορίες:
www.wikipedia.gr
http://www.rodosislandinfo.gr/
http://www.naftemporiki.gr/
http://www.corfuweb.gr/monrepos.htm
http://corfunews-gr.blogspot.com/2010/03/blog-post_03.html
http://www.trivago.gr/
http://www.elliniko-fenomeno.gr/?p=3695
http://www.presidency.gr/istanadr.htm
http://www.eie.gr/archaeologia/gr/arxeio_more.aspx?id=5

www.pass2greece.gr



Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...
Πατήστε εδώ για μεγέθυνση...